Trong doanh nghiệp, việc phân loại các đơn vị cấp dưới trực thuộc cho mục đích kế toán được căn cứ vào bản chất của đơn vị (hạch toán độc lập hay hạch toán phụ thuộc, có tư cách pháp nhân hay không, có người đại diện trước pháp luật hay không) mà không phụ thuộc vào tên gọi của đơn vị đó (đơn vị thành viên, chi nhánh, xí nghiệp, tổ, đội…).

 

b) Không phản ánh vào tài khoản 336 các giao dịch thanh toán giữa công ty mẹ với các công ty con và giữa các công ty con với nhau (giữa các đơn vị có tư cách pháp nhân hạch toán độc lập).

 

c) Các khoản phải trả nội bộ phản ánh trên tài khoản 336 “Phải trả nội bộ” bao gồm khoản phải trả về vốn kinh doanh và các khoản đơn vị hạch toán phụ thuộc phải nộp doanh nghiệp, phải trả đơn vị hạch toán phụ thuộc khác; Các khoản doanh nghiệp phải cấp cho đơn vị hạch toán phụ thuộc. Các khoản phải trả, phải nộp có thể là quan hệ nhận tài sản, vốn, kinh phí, thanh toán vãng lai, chi hộ trả hộ, lãi vay, chênh lệch tỷ giá…;

 

d) Tùy theo việc phân cấp quản lý và đặc điểm hoạt động, doanh nghiệp quyết định đơn vị hạch toán phụ thuộc ghi nhận khoản vốn kinh doanh được doanh nghiệp cấp vào 3361 – Vốn kinh doanh tại các đơn vị trực thuộc hoặc 411 – Vốn đầu tư của chủ sở hữu.

 

đ) Tài khoản 336 “Phải trả nội bộ” được hạch toán chi tiết cho từng đơn vị có quan hệ thanh toán, trong đó được theo dõi theo từng khoản phải nộp, phải trả.

 

e) Cuối kỳ, kế toán tiến hành kiểm tra, đối chiếu tài khoản 136, tài khoản 336 giữa các đơn vị theo từng nội dung thanh toán nội bộ để lập biên bản thanh toán bù trừ theo từng đơn vị làm căn cứ hạch toán bù trừ trên 2 tài khoản này. Khi đối chiếu, nếu có chênh lệch, phải tìm nguyên nhân và điều chỉnh kịp thời.

 

Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 336 – Phải trả nội bộ

 

Bên Nợ:

 

– Số tiền đã trả cho đơn vị hạch toán phụ thuộc;

 

– Số tiền đơn vị hạch toán phụ thuộc đã nộp doanh nghiệp;

 

– Số tiền đã trả các khoản mà các đơn vị nội bộ chi hộ, hoặc thu hộ đơn vị nội bộ;

 

– Bù trừ các khoản phải thu với các khoản phải trả của cùng một đơn vị có quan hệ thanh toán.

 

Bên Có:

 

– Số vốn kinh doanh của đơn vị hạch toán phụ thuộc được doanh nghiệp cấp

 

– Số tiền đơn vị hạch toán phụ thuộc phải nộp doanh nghiệp;

 

– Số tiền phải trả cho đơn vị hạch toán phụ thuộc;

 

– Số tiền phải trả cho các đơn vị khác trong nội bộ về các khoản đã được đơn vị khác chi hộ và các khoản thu hộ đơn vị khác.

 

Số dư bên Có: Số tiền còn phải trả, phải nộp cho doanh nghiệp và các đơn vị trong nội bộ doanh nghiệp.

 

Tài khoản 336 – Phải trả nội bộ, có 4 tài khoản cấp 2:

 

– Tài khoản 3361 – Phải trả nội bộ về vốn kinh doanh: Tài khoản này chỉ mở ở đơn vị cấp dưới không có tư cách pháp nhân hạch toán phụ thuộc để phản ánh số vốn kinh doanh được doanh nghiệp cấp trên giao.

 

Tài khoản này không phản ánh số vốn của các công ty con hoặc đơn vị có bản chất là công ty con (các đơn vị trực thuộc có tư cách pháp nhân hạch toán độc lập) nhận góp từ công ty mẹ.

 

– Tài khoản 3362 – Phải trả nội bộ về chênh lệch tỷ giá: Tài khoản này chỉ mở ở BQLDA trực thuộc doanh nghiệp là Chủ đầu tư, dùng để phản ánh khoản chênh lệch tỷ giá phát sinh phải trả doanh nghiệp.

 

– Tài khoản 3363 – Phải trả nội bộ về chi phí đi vay đủ điều kiện được vốn hoá: Tài khoản này chỉ mở ở BQLDA trực thuộc doanh nghiệp là Chủ đầu tư, dùng để phản ánh khoản chi phí đi vay được vốn hóa phát sinh phải chuyển cho doanh nghiệp .

 

– Tài khoản 3368 – Phải trả nội bộ khác: Phản ánh tất cả các khoản phải trả khác giữa các đơn vị nội bộ trong cùng một doanh nghiệp.

 

Phương pháp kế toán một số giao dịch kinh tế chủ yếu

 

3.1. Tại đơn vị hạch toán phụ thuộc

 

a) Khi đơn vị hạch toán phụ thuộc như chi nhánh, cửa hàng, ban quản lý dự án… nhận vốn được cấp bởi doanh nghiệp, đơn vị cấp trên, ghi:

 

Nợ các 111, 112, 152, 155, 156, 211, 213, 217…..

 

Có 336 – Phải trả nội bộ (3361).

 

b) Số tiền phải trả cho các đơn vị nội bộ khác về các khoản đã được chi hộ, trả hộ, hoặc khi nhận sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ từ các đơn vị nội bộ chuyển đến, ghi:

 

Nợ các 152, 153, 156

 

Nợ 331 – Phải trả cho người bán

 

Nợ 641 – Chi phí bán hàng

 

Nợ 642 – Chi phí quản lý doanh nghiệp

 

Nợ 133 – Thuế GTGT dược khấu trừ

 

Có 336 – Phải trả nội bộ.

 

c) Khi thu tiền hộ hoặc vay các đơn vị nội bộ khác, ghi:

 

Nợ các 111,112,…

 

Có 336 – Phải trả nội bộ.

 

d) Khi trả tiền cho doanh nghiệp và các đơn vị nội bộ về các khoản phải trả, phải nộp, chi hộ, thu hộ, ghi:

 

Nợ 336 – Phải trả nội bộ

 

Có các 111,112,…

đ) Khi có quyết định điều chuyển tài sản cho các đơn vị khác trong nội bộ và có quyết định giảm vốn kinh doanh, ghi:

 

Nợ 336 – Phải trả nội bộ (3361)

 

Nợ 214 – Hao mòn TSCĐ (nếu điều chuyển TSCĐ, BĐSĐT)

 

Có các 152, 155, 156, 211, 213, 217…..

 

e) Bù trừ giữa các khoản phải thu và phải trả phát sinh từ giao dịch với các đơn vị nội bộ, ghi:

 

Nợ 336 – Phải trả nội bộ

 

Có 136 – Phải thu nội bộ.

 

g) Trường hợp đơn vị hạch toán phụ thuộc không được phân cấp kế toán đến lợi nhuận sau thuế chưa phân phối (421), định kỳ đơn vị hạch toán phụ thuộc kết chuyển các khoản doanh thu, thu nhập, chi phí trực tiếp qua 336 – Phải trả nội bộ hoặc qua 911 – Xác định kết quả kinh doanh, ghi:

 

– Kết chuyển doanh thu, thu nhập, ghi:

 

Nợ các 511, 711

 

Có 911 – Xác định kết quả kinh doanh (nếu đơn vị hạch toán phụ thuộc theo dõi kết quả kinh doanh trong kỳ)

 

Có 336 – Phải trả nội bộ (nếu đơn vị hạch toán phụ thuộc không theo dõi kết quả kinh doanh).

 

Định kỳ, đơn vị hạch toán phụ thuộc được phân cấp theo dõi kết quả kinh doanh trong kỳ kết chuyển kết quả kinh doanh (lãi) lên đơn vị cấp trên, ghi:

 

Nợ 911 – Xác định kết quả kinh doanh

 

Có 336 – Phải trả nội bộ.

 

– Kết chuyển các khoản chi phí, ghi:

 

Nợ 336 – Phải trả nội bộ (nếu đơn vị hạch toán phụ thuộc không được phân cấp theo dõi kết quả kinh doanh)

 

Nợ 911 – Xác định kết quả kinh doanh (nếu đơn vị hạch toán phụ thuộc được phân cấp theo dõi kết quả kinh doanh riêng)

 

Có các 632, 635, 641, 642.

 

Định kỳ, đơn vị hạch toán phụ thuộc được phân cấp theo dõi kết quả kinh doanh trong kỳ kết chuyển kết quả kinh doanh (lỗ) chuyển lên đơn vị cấp trên, ghi:

 

Nợ 336 – Phải trả nội bộ

 

Có 911 – Xác định kết quả kinh doanh.

 

h) Trường hợp được phân cấp hạch toán đến lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, định kỳ đơn vị hạch toán phụ thuộc kết chuyển lợi nhuận sau thuế chưa phân phối cho đơn vị cấp trên, ghi:

 

– Kết chuyển lãi, ghi:

 

Nợ 421 – Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

 

Có 336 – Phải trả nội bộ.

 

– Kết chuyển lỗ, ghi:

 

Nợ 336 – Phải trả nội bộ

 

Có 421 – Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

 

3.2. Hạch toán tại doanh nghiệp có đơn vị hạch toán phụ thuộc (đơn vị cấp trên)

 

a) Số quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi phải cấp cho các đơn vị hạch toán phụ thuộc, ghi:

 

Nợ 353 – Quỹ khen thưởng, phúc lợi

 

Có 336 – Phải trả nội bộ.

 

b) Các khoản phải trả cho các đơn vị hạch toán phụ thuộc, ghi:

 

Nợ 152 – Nguyên liệu, vật liệu

 

Nợ 153 – Công cụ, dụng cụ

 

Nợ 211 – TSCĐ hữu hình

 

Nợ 331 – Phải trả cho người bán

 

Nợ 623 – Chi phí sử dụng máy thi công

 

Nợ 627 – Chi phí sản xuất chung

 

Nợ 641- Chi phí bán hàng

 

Nợ 642 – Chi phí quản lý doanh nghiệp

 

Có 336 – Phải trả nội bộ.

 

c) Khi thanh toán các khoản phải trả cho các đơn vị hạch toán phụ thuộc, ghi:

 

Nợ 336 – Phải trả nội bộ

 

Có các 111, 112, …

 

d) Bù trừ các khoản phải thu, phải trả nội bộ, ghi:

 

Nợ 336 – Phải trả nội bộ

 

Có 136 – Phải thu nội bộ.